علت تقه زدن گیربکس اتوماتیک

علت تقه زدن گیربکس اتوماتیک میتواند دلایل زیادی داشته باشد . اگر هنگام رانندگی احساس می‌کنید گیربکس اتوماتیک خودرو با ضربه یا تقه دنده عوض می‌کند، نباید این مشکل را نادیده بگیرید. تقه زدن گیربکس اتوماتیک یکی از مهم‌ترین نشانه‌های وجود ایراد در سیستم انتقال قدرت خودرو است و در صورت بی‌توجهی می‌تواند باعث آسیب جدی به قطعات داخلی گیربکس شود.

این مشکل ممکن است هنگام شروع حرکت، تعویض دنده، حالت D یا دنده عقب اتفاق بیفتد. در ادامه مهم‌ترین دلایل تقه زدن گیربکس اتوماتیک، روش عیب‌یابی و راه‌های تعمیر را بررسی می‌کنیم.

گیربکس های اتومات از اجزای مختلفی تشکیل شده اند که هر جزء کارکرد خاص خودش را دارد. می توان این گونه توضیح داد که یک گیربکس اتومات نیز مثل هر سیستم هیدرولیکی دیگری ممکن است دچار خرابی شود. گاهی سیستم خنک کننده به درستی کار نمی کند، گاه روغن گیربکس آلوده شده و یا از میزان آن کاسته شده است، گاهی فیلتر گیربکس نیاز به تعویض دارد و گاه نیز ممکن است قطعات گیربکس دچار خوردگی و یا شکست شده باشد. در همه این موارد گفته شده گرما دشمن اصلی جعبه دنده های اتومات به حساب می آید. در ادامه توضیح می دهیم که هر یک از این عوامل ممکن است چگونه باعث تقه زدن گیربکس شوند.

 

علائم تقه زدن گیربکس اتوماتیک

• ضربه هنگام قرار دادن دنده روی D
• تقه در دنده عقب
• تاخیر در حرکت خودرو
• گاز هرز بین دنده‌ها
• لرزش هنگام شتاب‌گیری
• روشن شدن چراغ AT
• صدای ضربه از زیر خودرو

 

 

آیا تقه زدن گیربکس خطرناک است ؟

 

بله. ادامه رانندگی با گیربکس دارای ضربه می‌تواند باعث آسیب شدید به قطعات داخلی گیربکس شود. در بسیاری از موارد، بی‌توجهی به این مشکل باعث خرابی کامل توربین، کلاچ‌ها یا ساعت گیربکس می‌شود و هزینه تعمیر را چند برابر می‌کند.

 

تقه زدن گیربکس در چه خودروهایی بیشتر دیده می‌شود؟

 

• پژو 206 اتومات
• پژو 207 اتومات
• آریزو 5
• تیگو 7
• تیگو 8
• جک S5
• مزدا 3
• ساندرو
• خودروهای دارای گیربکس CVT
• خودروهای دارای گیربکس AL4

 

عملکرد بد شیر رادیاتور 

همین طور که گفتین گرما دشمن شماره یک گیربکس های اتومات است. به خاطر اصطکاک ایجاد شده در بین قطعات گیربکس گرما تولید می شود. این گرما می تواند باعث ذوب شدگی قطعات شده و گاه نیز باعث فرار شدن واسکازین گردد. هر کدام از این دو اتفاق که رخ بدهد، روی کارکرد صحیح گیربکس اثر گذاشته و می تواند باعث تقه زدن گیربکس شود. به همین خاطر برای خنک سازی فضای داخل گیربکس از یک لوله کشی ویژه و کمک گرفتن از یک مایع خنک کننده (معمولاً آب) استفاده می شود. حال گاهی ممکن است شیرهای رادیاتور خراب شده و عملکرد صحیحی نداشته باشند. این اتفاق می تواند باعث بالا رفتن گرما در بخش های داخلی گیربکس شده و آن را با مشکل رو به رو کند.

آلوده شدن روغن گیربکس

واسکازین یا همان روغن گیربکس نقش روان کننده را در گیربکس های اتوماتیک بازی می کند. روغن کاری اجزای داخلی یک گیربکس اگر به درستی انجام نشود می تواند باعث خوردگی و شکنندگی آن ها شوند. به همین خاطر به کسانی که از خودروهای اتومات استفاده می کنند توصیه می شود در دوره های مشخص اقدام به تعویض روغن گیربکس و یا کنترل کردن آن کنند. روغن گیربکس در طولانی مدت می تواند آلوده شود و یا در اثر حرارت های بالا خاصیت روان کنندگی خود را از دست بدهد. 

تعمیر گیربکس اتوماتیک در واقع دغدغه ی همه ی استفاده کنندگان این نوع وسایل نقلیه می باشد اما نگران نباشید چرا که متخصصان ما به حل مشکلات شما می پردازند.

خرابی شیرهای الکترونیکی و سوپاپ ها 

اگر هر یک از سوپاپ ها یا شیرهای الکترونیکی جعبه دنده به درستی عمل نکند، می تواند باعث ایجاد فشار نادرست بر روی روغن گیربکس شده و جریان آن را مختل کند. اختلال در جریان یافتن روغن هم که نتیجه ای جز تقه زدن گیربکس نخواهد داشت.

رانندگی نادرست

گیربکس های اتومات نیز دارای قلق خاص خود هستند و اگر به درستی از آن ها استفاده نشود در دراز مدت ممکن است دچار خرابی شوند. برای مثال اگر با پدال گاز به طور عصبی برخورد شود که ماشین را با تغییر سرعت های ناگهانی روبرو کند، این عمل اصطلاحاً باعث گیجی سیستم کامپیوتری گیربکس شده و می تواند به اجزای داخلی آن ضرر برساند. سرگردانی بین دنده ها و سرعت های متفاوت و افزایش دما و فشار ناگهانی در سیستم گیربکس می تواند موجب تقه زدن گیربکس بر اثر عملکرد غلط اجزای کامپیوتری آن شود.

 

 تجربه واقعی تعمیرگاه

 

 در بسیاری از خودروهایی که برای تعمیر مراجعه می‌کنند، علت اصلی تقه زدن گیربکس مربوط به تعویض دیرهنگام روغن گیربکس یا خرابی شیر برقی‌ها است. این مشکل در گیربکس‌های CVT و AL4 بیشتر دیده می‌شود و اگر زود تشخیص داده شود، معمولا هزینه تعمیر بسیار کمتر خواهد بود.

 

 

علت تقه زدن گیربکس اتوماتیک چیست؟

 

کم بودن یا خراب شدن روغن گیربکس

خرابی شیر برقی گیربکس

خرابی دسته موتور و دسته گیربکس

خرابی توربین گیربکس

خرابی ساعت گیربکس

خرابی ECU یا TCU گیربکس

 

اتصالات داخلی گیربکس

اگر گیربکس خودروی شما دچار تقه زدن شده باشد و به آن رسیدگی نکنید، کم کم همین تقه زدن باعث شل شدن اتصالات داخلی گیربکس شده و منجر به افزایش این اتفاق می شود. به همین خاطر اگر احساس می کنید گیربکس شروع به تقه زدن کرده بهتر است قبل از شدت یافتن آن به یک تعمیرکار با تجربه مراجعه کنید و جلوی اتفاق های بعدی را بگیرید.

 

 

 

 

چه زمانی باید روغن گیربکس اتوماتیک را تعویض کنیم ؟

 

چه زمانی باید روغن گیربکس اتوماتیک را تعویض کرد . یکی از مواردی که در گیربکس های اتوماتیک باید به آن توجه زیادی کرد چرا که در بسیاری موارد از تعمیر گیربکس اتوماتیک جلوگیری میشود. در ادامه خواهیم به این نکته بپردازیم که چه زمانی باید اقدام به تعویض روغن گیربکس اتوماتیک خودروی خود کنیم.
گیربکس های اتوماتیک از قطعات و بخشهای بسیار زیادی تشکیل شده‌اند که توضیح یک به آنها زمان زیادی میبرد اما مهمترین بخشهای این گروه ها را باید مبدل گشتاور، دنده های سیاره ای، پمپ هیدرولیک، کلاچ های هیدرولیکی، کلاچ های باندی، سوپاپ ها و سنسورهای مختلف دانست. ابتدا در ادامه نگاهی کوتاه بر عملکرد این بخش ها خواهیم داشت:

مبدل گشتاور

این قطعه در حقیقت انتقال دهنده نیرو از موتور به داخل گیربکس است و یک نوع توربین روغنی محسوب می شود.

پمپ روغن

پمپ روغن یا اویل پمپ مابین مبدل گشتاور و مجموعه دنده ها قرار دارد روغن را با فشار به نقاط مختلف گیربکس پمپ می‌کند. در صورتی که پمپ هیدرولیک گیربکس اتوماتیک دچار مشکل شود کل گیربکس از کار خواهد افتاد.

دنده های سیاره ای

دنده های سیاره ای در حقیقت کار تعویض دنده درون گیربکس را بر عهده دارند و از دنده خورشیدی رینگی و سیاره ای تشکیل شده اند. این دنده ها با قفل شدن و یا حرکت می توانند ضرایب مختلفی را ایجاد کنند و به این ترتیب ضریب انتقال نیرو در روی گیربکس توسط این دنده ها تغییر می کند.

کلاچ ها و باندها

کلاچ ها و باندها در حقیقت وظیفه اعمال تعویض دنده در داخل گیربکس را برعهده دارند و به نوعی عملگر داخلی گیربکس محسوب می‌شوند.
سوپاپ ها نیز یکی از مهمترین بخشهای دیگر گیربکس های اتوماتیک هستند که درون مجموعه ای که آن را به نام ساعت گیربکس می‌شناسیم قرار دارند سوپاپ ها از تعدادی فنر و شیر تشکیل شده‌اند و در خودروهای جدید این سوپاپ ها به شکل برقی هستند و در داخل ساعت گیربکس از تعدادی شیر برقی استفاده شده است.
این سوپاپ ها هستند که دستور های گیربکس را اعمال می کنند و اینکه چه دنده‌ای چه زمانی باید درگیری شود توسط این سوپاپ ها اعمال می شود.
قطعات داخلی گیربکس به مرور زمان مستهلک می شوند و این کار در کنار حرارتی که درون گیربکس وجود دارد سبب آسیب به روغن گیربکس می شود به همین خاطر لازم است تا در کیلومتر های مشخصی روغن گیربکس اتوماتیک را تعویض کرد تا گیربکس آسیبی نبیند.

 

 

در صورتی که روغن گیربکس اتوماتیک را به موقع عوض نکنیم سبب آسیب دیدن کلاچ ها و باندهای داخلی گیربکس خواهد شد و کلاچ ها روی یکدیگر سر خورده و دیگر انتقال نیرو صورت نمی گیرد. یکی از دلایلی که باید روغن گیربکس اتوماتیک را عوض کرد وجود براده درون روغن است براده های کوچک و ریزی که درون روغن قرار دارند می توانند وارد مجراهای روغن کاری شده و مانع روغن کاری صحیح گیربکس شود و به این ترتیب به مرور زمان و قطعات دیگر گیربکس آسیب خواهند رساند. این قطعات می‌تواند شامل سوپاپ ها و خود دنده ها شوند به همین خاطر در هنگام سرویس خودرو باید روغن گیربکس چک شود و در صورتی که درون آن براد مشاهده شود باید روغن را تعویض کرد. گاهی اوقات روغن‌گیربکس توسط همین براده ها و جرم ها آنقدر کثیف می شود که لازم است بعد از تخلیه روغن، داخل گیربکس را با دستگاه مخصوص شست و شو داد و سپس روغن گیربکس نو را داخل گیربکس ریخت.
اینکه چه زمانی باید اقدام به تعویض روغن گیربکس شود معمولاً در دفترچه راهنمای خودرو قید شده است اما معمولاً این عدد برای خودروها حدود ۵۰ یا ۶۰ هزار کیلومتر است و بالاترین حدی که مشاهده شده است حدود ۱۶۰ هزار کیلومتر است البته در صورتی که احساس کنید گیربکس شما لرزش دارد و در هنگام تعویض دنده عمل تعویض دنده را با ضربه انجام می‌دهد نیز باید خودروی خود را به یک مکانیک ماهر نشان دهید تا روغن و فیلتر آن را چک کنند چون نحوه رانندگی و شرایط دیگر نیز می‌تواند بر روی کیفیت روغن گیربکس تاثیر منفی بگذارد و شاید نیاز باشد تا روغن را زودتر از موعد مقرر شده توسط سازنده تعویض کنید.

 

انواع گیربکس اتوماتیک

 انواع گیربکس اتوماتیک شامل:

CVT, DSG, Tiptronic, Dual-Clutch, Automated-Manual Transmission

سیستم انتقال (یا همان گیربکس) همانند پلی بین موتور و چرخ های محرک وسیله ی نقلیه عمل می کند. گیربکس یا جعبه دنده گشتاور و نیرو را به سرعت های مختلف تبدیل می کند. به عبارت ساده تر قدرت را از بخش اول به بخش دوم می فرستد و به ماشین کمک می کند تا به جلو و عقب حرکت کند. نسخه ی اتوماتیک گیربکس می تواند دنده ها را با حرکت وسایل نقلیه تغیر دهد و راننده جز انتخاب حالت ها نیاز به انجام کاری ندارد. وسایل نقلیه مدرن نسخه های متفاوتی از انواع گیربکس اتوماتیک را استفاده می کنند که در اینجا به اختصار آنها را معرفی می کنیم:

انواع مختلفی از گیربکس اتوماتیک موجود می باشد که بسته به ساخت و مدل خودرو متفاوت می باشد . تعمیر گیربکس اتوماتیک تخصصی است که آن را باید جدی بدانیم و به دست هر کسی نسپاریم.

 

مرسوم ترین نوع گیربکس اتوماتیک 

این سیستم اغلب به عنوان مبدل گشتاور اتوماتیک شناخته می شود، این نوع مدل استاندارد گیربکس اتوماتیک است که در اکثر ماشین های امروزی یافت می شود. برخلاف گیربکس دستی ، در گیربکس های اتوماتیک از کلاچ برای تغیر دنده ها استفاده نمی شود. در عوض یک کوپل (جفت شدن) سیال هیدرولیکی یا یک مبدل گشتاور این کار را انجام می دهد. این سیستم به بخش کنترل الکتریکی ( ECU) موتور وصل می شود و کنترل دقیق وسیله ی نقلیه را ممکن می سازد.

از جمله ماشین هایی که از این گیربکس اتوماتیک مرسوم استفاده می کنند می توان کیا اسپورتیج را نام برد.

 

ماشین های اتوماتیک عملکرد نرمی دارند، اما تعویض دنده ها در اکثر موارد سریع نیست. اگرچه با آمدن مدل های قوی و پرطرفدار ZF 8 سرعته که در اغلب ماشین های جگوار و بی ام و یافت می شود این تصور تغییر کرده است.

از جمله مدل های محبوب که از این گیربکس اتوماتیک بهره می برند می توان پورشه پانامرا ، بی ام و X1 ، کیا اسپورتیج و … را نام برد.

 

                               

 

گیربکس نیمه اتوماتیک 

این سیستم همچنین به نام سیستم انتقال نیمه اتوماتیک ( SAT) و چندین نام دیگر شناخته می شود. این نوع گیربکس اتوماتیک از یک کلاچ معمولی و سیستم تنظیم دنده استفاده می کند اما عمل تعویض دنده را با استفاده از سنسورها، عملگرها، پردازنده ها و فناوری پنوماتیک ( گازهای فشرده) بصورت اتوماتیک انجام می دهد.

فورد کوگا (Ford Kuga) از جمله ماشین هایی است که از گیربکس نیمه اتوماتیک استفاده می کنند.

 

ماشین هایی با این گیربکس در بزرگراه ها عملکرد بهتری را از خود نشان می دهند. این مدل ها برای رانندگی در شهر توصیه نمی شوند به این دلیل که موتور در شتابگیری های اولیه و سخت عملکرد نامنظمی را نشان می دهد.

از مدل های محبوب این دسته می توان فورد کوگا، ولوو V40، آئودی A5 و… را نام برد.

 

                           

 

گیربکس اتوماتیک CVT (سیستم انتقال متغیر پیوسته)

این نو گیربکس ها برای تعویض دنده ها به جای چرخ دنده های فولادی که در گیربکس های اتوماتیک مرسوم یافت می شود از تسمه و قرقره ( پولی ) استفاده می کند. این امر عمل تعویض دنده را بصورت یکپارچه انجام می دهد و به موتور کمک می کند تا در ماکزیمم سرعت بچرخد.

دو مدل گیربکس اتوماتیک CVT وجود دارد. گیربکس CVT هیدرواستاتیک که از موتورهای هیدرواستاتیک و پمپ هایی با تغییر مکان متغیر برای انتقال نیرو به موتور استفاده می کند. در مدل دیگر گیربکس CVTs تورویدال (Toroidal) برای این منظور از دیسک ها و غلتک های نیرو استفاده می کند.

شورلت اسپارک (Chevrolet Spark) یک مثال محبوب از گیربکس اتوماتیک CVT می باشد.

 این سیستم انتقال به موتور اجازه می دهد تا در بالاترین میزان بازدهی با شتاب یکپارچه عمل کند. این نوع گیربکس اتوماتیک به صرفه جویی در مصرف سوخت نیز کمک می کند و هزینه تعمیر و نگهداری آن گران نمی باشد. اما موتور تحت فشار و شتابگیری کمی صدا تولید می کند. بسیاری از ماشینها از این نوع گیربکس استفاده می کنند. که از جمله موارد محبوب می توان به شورلت اسپارک، فورد C-Max، نیسان سنترا و … اشاره کرد.

 

                         

 

گیربکس اتوماتیک دبل کلاچ (DCT)

این نوع ترکیبی از گیربکس اتوماتیک و دستی می باشد. در گیربکس اتوماتیک دبل کلاچ تورک کانورتور یا مبدل گشتاور وجود ندارد. شما برای تعویض دنده از دو شفت مجزا استفاده می کنید، یکی برای دنده های زوج و دیگری برای دنده های فرد. هر کدام از شفت ها دارای کلاچ مجزا هستند.

از جمله ماشین های محبوب این دسته می توان Chrysler Dodge Dart را نام برد.

 

شما می توانید در کسری از ثانیه به یک دنده بالاتر یا پایین تر بروید. تبدیل حالت اتوماتیک به دستی نیز به صورت یکپارچه انجام می شود. با این وجود گیربکس های اتوماتیک دو کلاچه از سرو صدای کلاچ ها، صدای خراشیدن و انتقال های ناهنجار گریزی ندارد.

از جمله ماشین های محبوب که از گیربکس های اتوماتیک دو کلاچه بهره می برند می توان به Ford Fiesta ، Chrysler Dodge Dart و … اشاره کرد.

 

                         

 

گیربکس اتوماتیک DSG ( گیربکس تعویض مستقیم)

این نوع گیربکس تقریبا شبیه گیربکس های اتوماتیک دو کلاچ می باشد با این تفاوت که مشکلات مزاحم آن را ندارد. در این مدل به جای تورک کانورتور یا مبدل گشتاور از دو کلاچ استفاده می شود، و مکانیزم آن به این صورت است که یکی از کلاچ ها را به سادگی رها می کند و دومی را برای تعویض دنده ها درگیر می کند. این سیستم انتقال تعویض دنده های نرم تر و سریع تری را نسبت به مدل های مرسوم به همراه دارد.

مدل های مدرن گیربکس های اتوماتیک DSG مصرف سوخت بهینه تری حتی نسبت به گیربکس های دستی دارند. گیربکس های دو کلاچه یک انتقال خشک را انجام می دهند به همین دلیل راننده اصلا نیازی به تعویض روغن گیربکس ندارد. این گیربکس کلاچ ها را خشک باقی می گذارد و در نهایت آنها کیفیت اصطکاکشان را از دست می دهند. در نتیجه شاهد تعویض های ناگهانی ، واکنش های کند به تعویض دنده و انتقال نامنظم خواهیم بود. در سمت دیگر فناوری DSG یک انتقال مرطوب است و کلاچ ها را چرب و روان نگه می دارد. نتیجه ی ای کار عملکرد طولانی همراه با تعویض دنده ی سبک و نرم خواهد بود. با این وجود شما باید روغن گیربکس را بر اساس دوره های منظم (معمولا هر ۴۰ هزار کیلومتر) تعویض کنید که کمی هزینه بر می باشد.

بی ام و M3 یکی از بهترین خودروهای با گیربکس اتوماتیک DSG برای رانندگی می باشد.

 بسیاری از کارخانه های خودروسازی از قبیل اسکودا( Skoda)، فولکس واگن ( VW) ، پورشه ( Porsche) و آئودی (Audi) از این مدل گیربکس اتوماتیک اما تحت نام های مختلف برای خودروهایشان استفاده می کنند. برای مثال، پورشه نام PDK را برای این نوع گیربکس انتخاب کرده در حالی که در خودروهای آئودی نام آن DSG S-Tronic می باشد.

 

                           

 

گیربکس اتوماتیک تیپ ترونیک ( Tiptronic)

این مدل یکی از انواع گیربکس اتوماتیک است که عملکرد آن شباهت بسیار زیادی با گیربکس دستی دارد. به هر حال از نظر حس کاربر با گیربکس دستی متفاوت است، این سیستم از یک مبدل گشتاور( تورک کانورتور) به جای پدال کلاچ استفاده می کند که امکان تعویض دنده خودکار را فراهم می کند و اجازه نمی دهد راننده کنترل کامل روی دنده ها داشته باشد.

ویژگی منحصر به فرد این سیستم امکان برداشتن حالت اتوماتیک می باشد. این بدان معنی است که شما می توانید ماشین خود را بصورت اتوماتیک برانید در عین حال که امکان تغییر به حالت دستی را نیز در شرایط خاص مثلا بالا رفتن از تپه یا رانندگی در سراشیبی دارا می باشید.

گیربکس اتوماتیک تیپ ترونیک اولین بار در پورشه ۹۱۱ مشاهده شد.

 خودروهایی که از این مدل استفاده می کنند دارای ویژگی ایمنی داخلی می باشند به طوریکه هرگونه خطای راننده به گیربکس آسیب نمی زند. تعداد زیادی از خودروسازان از این گیربکس اتوماتیک استفاده می کنند اما اولین بار پورشه در سال ۱۹۹۰ میلادی در مدل ۹۱۱ از این گیربکس رونمایی کرد و سپس شرکت بی ام و و کرایسلر(دوج) آنرا تعمیم دادند.

 

                        

 

جمع بندی

کدام مدل گیربکس اتوماتیک را بهتر است انتخاب کنید؟ باید بگیم، این امر بستگی به ساخت، مدل و نوع عملکردی دارد که شما به دنبال آن هستید. علاوه بر این بودجه ای که شما در اختیار دارید نیز مسئله مهمی است. زیرا برخی گیربکس ها ی اتوماتیک از بقیه گرانتر هستند. امیدوارم این مقاله به انتخاب شما کمک کرده باشد.